Nieuws
Je huis verkopen na overlijden van je partner: wat moet je weten?
In de fleur van je leven je partner verliezen: dat is ongelooflijk ingrijpend. In de periode erna komen er vaak veel praktische beslissingen en administratie op je af. Wat gebeurt er met jullie woning? Misschien blijf je er graag wonen, maar er kunnen net zo goed redenen zijn om het huis toch te verkopen. Waarmee moet je rekening houden?
Mag je het huis verkopen na het overlijden van je partner?
Of je daar alleen over beslist, hangt af van de manier waarop jullie samenwoonden. Zijn jullie gehuwd volgens het wettelijk stelsel? Dan erft de langstlevende partner meestal het vruchtgebruik van de gezinswoning, terwijl de kinderen de naakte eigendom erven.
Als dat zo is, moeten je kinderen - zowel meerderjarige als minderjarige - akkoord gaan met de verkoop.
“Natuurlijk ben jij als ouder verantwoordelijk voor je minderjarige kinderen. Daarom gelden bij minderjarige erfgenamen extra regels om hun belangen te beschermen”, vult ImmoTijl-makelaar Steffen aan. “De vrederechter controleert dan of de verkoop wel in het belang van het kind is, en die moet dus zijn toestemming geven.”
Waren jullie getrouwd zonder kinderen, dan ben jij doorgaans de enige erfgenaam en beslis je meestal alleen over de verkoop.
Ook als jullie een huwelijkscontract met extra beschermingsclausules hadden, zoals een keuzebeding, kan het geregeld zijn dat de langstlevende partner de woning in volle eigendom erft en dus alleen kan beslissen over een verkoop.
Als de kinderen de naakte eigendom erven, dan moeten zij akkoord gaan met de verkoop van het huis. Ook als ze minderjarig zijn.
Wat als we niet getrouwd waren?
Waren jullie niet getrouwd, maar wel samenwonend?
- Woonden jullie wettelijk samen, dan erf je als langstlevende partner normaal gezien ook het vruchtgebruik van de gezinswoning en de inboedel. Dat betekent dat je in de woning mag blijven wonen, of ze mag verhuren. De kinderen of andere erfgenamen erven ook in dit geval de blote eigendom, en moeten dus mee hun akkoord geven voor de verkoop van de woning.
“Die andere erfgenamen kunnen bijvoorbeeld de kinderen van de overleden partner zijn, of als er geen kinderen zijn, de ouders of broers en zussen. Daarom kiezen sommige wettelijk samenwonende koppels ervoor om een testament op te maken of extra afspraken te voorzien via de notaris, zodat de langstlevende partner beter beschermd is.”
- Bij feitelijke samenwoning is er zonder bijkomende regeling géén automatische erfbescherming. Dat betekent dat de langstlevende partner niet automatisch iets erft van de woning, tenzij er een testament werd opgemaakt of de woning al op beide namen stond.
Stond de woning enkel op naam van de overleden partner? Dan erven in principe de wettelijke erfgenamen, bijvoorbeeld de kinderen of familieleden. “In dat geval kan de langstlevende partner dus niet automatisch beslissen om de woning te verkopen, en soms zelfs niet om er te blijven wonen.”
Bij feitelijke samenwoning is er zonder bijkomende regeling géén automatische erfbescherming.
Wat gebeurt er met de woonlening als je partner overlijdt?
Hadden jullie samen nog een woonlening lopen? Ga dan na of jullie een schuldsaldoverzekering afsloten. “Zo’n verzekering is in Vlaanderen niet wettelijk verplicht”, aldus Steffen, “maar de bank die je een woonlening geeft zal dat wel vaak vragen, omdat ze zeker willen zijn dat de lening terugbetaald wordt in het geval van een overlijden.”
De schuldsaldoverzekering betaalt na een overlijden de resterende lening geheel of gedeeltelijk terug. Hoeveel precies, hangt af van de polis. “Hoeveel de schuldsaldoverzekering dekt van de openstaande lening, kan een grote impact hebben op je beslissing om de woning al dan niet te verkopen.”
Wie krijgt de opbrengst van de verkoop?
Ben je zelf volle eigenaar van de woning en beslis je dus alleen over de verkoop, dan is het logisch dat ook de opbrengst naar jou gaat. Ingeval van vruchtgebruik wordt de verkoopprijs verdeeld tussen jou en de kinderen. De notaris berekent welk deel naar wie gaat.
Bij de verkoop is er geen belasting verschuldigd op de meerwaarde, zeker niet wanneer het om de gezinswoning gaat.
Moet ik belastingen betalen op de opbrengst?
Nee. Als langstlevende echtgenoot (of wettelijk samenwonende partner) betaal je zelfs geen erfbelasting. Ook minstens 3 jaar feitelijk samenwonenden worden als partners beschouwd en zijn dus vrijgesteld van erfbelasting. Die erfbelasting staat los van de verkoop.
Bij de verkoop zelf is er geen belasting verschuldigd op de meerwaarde, zeker niet wanneer het om de gezinswoning gaat. Wel zijn er uiteraard notariskosten en administratieve kosten verbonden aan de verkoop. In dit artikel zie je welke kosten je kan verwachten.
Is het beter om snel te verkopen of nog te wachten?
Dat hangt van je situatie af. Is het om financiële redenen nodig om de woning te verkopen - als je het geld nodig hebt om erfbelasting te betalen bijvoorbeeld - dan kan je natuurlijk moeilijk wachten.
Neem vooral de tijd om te bekijken wat voor jou praktisch én emotioneel goed voelt.
Wat als één van de kinderen het huis wil kopen?
“In de praktijk gebeurt het regelmatig dat een volwassen zoon of dochter het ouderlijk huis overneemt”, weet Steffen.
“Om discussies - tussen familieleden of met de fiscus - te vermijden, is het heel belangrijk om daarbij transparant te werk te gaan. Zeker in dit geval is het belangrijk om de woning objectief te laten schatten, om duidelijke afspraken te maken en alles goed te laten vastleggen bij de notaris.”
Huis verkopen na een overlijden? Laat je begeleiden
Bij ImmoTijl weten we dat een huis verkopen vrijwel altijd gepaard gaat met veel emoties, maar zeker in het geval van een overlijden.
We loodsen je graag met een luisterend oor door deze periode, met duidelijke communicatie en een realistische waardebepaling.
We begeleiden je van A tot Z en nemen al het papierwerk voor onze rekening. Zo kan jij focussen op wat echt belangrijk is.